I. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು (ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳು - Ramsar Sites) 💧

💡 ರಾಮ್ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (2025 ರಂತೆ)

ರಾಮ್ಸರ್ ಸೈಟ್ ಎಂಬುದು ರಾಮ್ಸರ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು "ದಿ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆನ್ ವೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 1971 ರಂದು ಇರಾನ್‌ನ ರಾಮ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಯಾದ ದಿನಾಂಕ: ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 1982
ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳು (2025 ರಂತೆ): 89
ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: 13,32,746.24 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ: ತಮಿಳುನಾಡು (20)
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ತಾಣಗಳು: ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) ಮತ್ತು ಚಿಲಿಕಾ ಸರೋವರ (ಒಡಿಶಾ) (1981)
ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಣ: ಸುಂದರ್‌ಬನ್ಸ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ)
ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ತಾಣ: ರೇಣುಕಾ (ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ)
ಮಾಂಟ್ರೋ ದಾಖಲೆಯ ತಾಣಗಳು: ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೋ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) ಮತ್ತು ಲೋಕತಕ್ ಸರೋವರ (ಮಣಿಪುರ)
ಇತ್ತೀಚಿನ (2025) ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ

✅ ಇತ್ತೀಚಿನ 4 ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು (2025)

ಸಂ.	ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ	ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ	ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ
1	ಸಕ್ಕರೈಕೋಟೈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ	ತಮಿಳುನಾಡು	ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ.
2	ತೇರ್ಥಂಗಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ	ತಮಿಳುನಾಡು	ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ.
3	ಖೆಚಿಯೋಪಾಲ್ರಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ	ಸಿಕ್ಕಿಂ (ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ)	ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಮ್ಸರ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಜ್ಯ!
4	ಉಧ್ವಾ ಸರೋವರ	ಝಾರ್ಖಂಡ್ (ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ)	ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಮ್ಸರ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಜ್ಯ!

ಆಯ್ದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳು (ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶೇಷ)

ತಾಣದ ಹೆಸರು	ರಾಜ್ಯ	ಸೇರ್ಪಡೆ ವರ್ಷ	ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಚಿಲಿಕಾ ಸರೋವರ	ಒಡಿಶಾ	1981	ವಿಶ್ವದ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಲಗೂನ್.
ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1981	ಮಾಂಟ್ರೋ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ವೂಲರ್ ಸರೋವರ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1990	ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ಲೋಕತಕ್ ಸರೋವರ	ಮಣಿಪುರ	1990	ಕೀಬುಲ್ ಲಾಂಜಾವೋ (ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನವನ) ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಂದರ್‌ಬನ್ಸ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	2019	ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ.
ರೇಣುಕಾ ಸರೋವರ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	2005	ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ.

II. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (Tiger Reserves) 🐾

🐅 ಹುಲಿ ಗಣತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (2022)

ಹುಲಿ ಗಣತಿ ವರದಿ 2022: 3682
ಅತ್ಯಧಿಕ ಹುಲಿಗಳಿರುವ ರಾಜ್ಯ (2022): ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (785)
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: 563
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: 53
ಇತ್ತೀಚಿನ (53ನೇ) ರಿಸರ್ವ್: ಗುರು ಘಾಸಿದಾಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ (2022)

ಆಡಳಿತ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA)** ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳಿರುವ ಟಾಪ್ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು

ಶೀರ್ಷಿಕೆ	ಹೆಸರು	ರಾಜ್ಯ	ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಚ.ಕಿ.ಮೀ.) / ಹುಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ	ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ
1	ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ ಶ್ರೀಶೈಲಂ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ/ತೆಲಂಗಾಣ	3296.31	ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ.
2	ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ	ಅಸ್ಸಾಂ	3150.92	UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ.
ಹುಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 1ನೇ	ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1288.31	ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳು (260).
ಹುಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 2ನೇ	ಬಂಡೀಪುರ	ಕರ್ನಾಟಕ	1456.3	ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್.

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ರಾಜ್ಯವಾರು)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: ಬಂಡೀಪುರ, ನಾಗರಹೊಳೆ, ಭದ್ರಾ, ದಂಡೇಲಿ-ಅಂಶಿ (ಕಾಳಿ), BRT

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: ಕಾನ್ಹಾ, ಪೆಂಚ್, ಬಾಂಧವಗಢ, ಪನ್ನಾ, ಸತ್ಪುರ

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: ದುಧ್ವಾ, ಪಿಲಿಭಿತ್

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: ಗುರು ಘಾಸಿದಾಸ್ (53ನೇ), ಉದಂತಿ-ಸೀತಾನದಿ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಸರ್ವ್‌ಗಳು: ಮೇಲ್ಘಾಟ್, ತಡೋಬಾ-ಅಂಧಾರಿ, ಬೋರ್